Goede e-learning neemt mij mee in mijn verhaal. Een podcast

‘Goede e-learning is spannend en authentiek, als lerende moet ik het gevoel hebben dat het over mij gaat en ik wil erbij betrokken worden.’

Dat antwoord gaf ik Frank den Hond op zijn vraag: ‘Wat is volgens jou goede e-learning?’ Als student aan de post-hbo opleiding E-Learning van Marcel de Leeuwe interviewde hij me via Skype. Frank heeft de audio tot podcast bewerkt.

Na een korte introductie van mijn achtergond geef ik een persoonlijk antwoord door de bril van een lerende. Ik denk namelijk dat het heel waardevol is als e-learningontwerpers hun eigen leerervaringen en die van hun collega’s gebruiken om anderen tot leren te motiveren.

Eerst beantwoord ik de vraag met het voorbeeld van de MOOC Blended Learning Essentials van FutureLearn die ik volg. Goede e-learning is ‘social’. Dat doen ze hier goed met slimme forumopties.

Het sociale wil ik ook terugzien in een verhaal, als aanjager van e-learning. Ook als ik individueel door schermen moet klikken, wil ik mensen zien die iets op te lossen hebben in een situatie waar ik in mijn werk ook voor kom te staan.

(De geluidskwaliteit is wat blikkerig vanwege de opname via Skype, maar goed te verstaan; 5:30.)

Zien we in e-learning wel genoeg mensen in verhalen?

Presenteer je boeiender na één uur oefenen?

Quote

boeiend presenteren, scrum meeting, jonge vrouw presenteert voor mannen, presenteren in ITIedereen kan aanstekelijk leren presenteren. Eén uur intensief online oefenen met je eigen presentatie is vaak al genoeg. Hoe kan dat?

Introverte Sara pakt de vloer

Stel je de jonge webdeveloper voor op de foto hierboven. Sara heeft voor een studie informatica gekozen omdat ze van puzzelen houdt. Al op de basisschool programmeerde ze robotjes en legde ze een systeem aan om haar vissen automatisch te voeren. Op de voorgrond treden is nooit haar hobby geworden, al vindt ze het wel leuk om te laten zien wat je met programmeren kan. Nu werkt Sara in een klein tech-bedrijf, waar natuurlijk volgens SCRUM wordt gebouwd. De klant is vaak aanwezig bij de meetings. Net als haar collega’s moet Sara kort en duidelijk kunnen vertellen wat ze heeft gedaan en de klant kordaat een beslissing voorleggen. Dat gaat best redelijk. Ze weet prima  wat er moet gebeuren. Toch ziet ze vaker dan haar lief is de aandacht afdwalen en worden er besluiten genomen die haar onaangenaam verrassen. Ze heeft het toch goed uitgelegd? Haar collega Tom biedt aan om ‘s ochtends vroeger naar kantoor te komen om met haar te oefenen. Het gaat elke dag beter, beknoptere tekst, meer volume, de mensen aankijken, concrete vragen stellen vanuit haar innerlijke motivatie voor de software die ze aan het maken zijn. Ze krijgt er plezier in! Je ziet hoe ze nu voor de groep staat. Tom is een goede coach. De klant en haar teamleden luisteren nu goed en kunnen meteen knopen doorhakken. Haar enthousiasme is aanstekelijk. Sara is nog even introvert, maar kan wel contact maken met haar boodschap. Wie weet presenteert ze over 10 jaar op een TEDx een doorbraak in de manier waarop we het web verder ontwikkelen!

Niet iedereen heeft een aardige Tom op kantoor. Hoe leer je dan om je zegje te doen als het er echt toe doet? Een training van een dag, zoals er zoveel worden aangeboden, helpt Sara niet. Ze zal zoveel mogelijk onder de oefeningen uit proberen te komen. Wat is de beste manier om aanstekelijk te leren presenteren? Kan het zonder boek, zonder lange training, met de inzet van online technologie?

Wij, organisatieverbeteraar, klassiek zangeres/performer en instructie-ontwerper, knoopten onze kennis en ervaring met presenteren aan elkaar. We vonden de volgende waarheid over presenteren. In een aanstekelijke presentatie vallen kernboodschap, verhaal, expressie en beeld volledig samen, als antwoord op een centrale vraag die zowel voor de presentator als voor haar publiek van belang is.

Motivatie is de sleutel.

Aanstekelijk presenteren door sterke motivatie

De motivatie van een presentator om een antwoord te presenteren op een centrale vraag verbindt kern, verhaal, expressie en beeld. Waarom wil de presentator voor die groep mensen gaan staan? Die motivatie is de bron waaruit de presentator put. Ze heeft een boodschap waarmee ze iets wil veranderen bij het publiek. Als haar toehoorders de boodschap overnemen en omzetten in actie, wordt hun werk of zelfs hun leven daar beter van. En dat zit ook in kleine dingen, zoals een besluit over een knop in de user interface op het werk van Sara en Tom.

Als die motivatie helder is, is de kern ook gevonden.

Ik wil dit verhaal vertellen omdat ik geloof dat…

Persoonlijk presenteren

Het wordt dan een persoonlijk verhaal, waar expressie en beelden heel natuurlijk uit voortvloeien. In dat verhaal spelen mensen de hoofdrol. Hun emotie zien we terug in de expressie van de presentator. Wat zij meemaken is gevisualiseerd op de slides. Als de presentator ervoor kiest om geen slides te gebruiken, kan hij beelden oproepen op met het verhaal dat zij vertelt.

Idealiter valt de motivatie van de presentator om dit verhaal te vertellen samen met die van het publiek, om ernaar te luisteren. De presentatie gaat dan immers over datgene wat de presentator met haar publiek emotioneel verbindt: de wens om samen op zoek te zijn naar een antwoord op de centrale vraag, waarmee we beter kunnen worden. Of dat is gelukt, blijkt overduidelijk uit de reactie van het publiek.

In onderstaand fragment van een speech van Obama uit 2008 zie je hoe een krachtige kern tevoorschijn komt uit een grappig verhaal dat heel visueel verteld wordt.

Kippenvel!

Waardoor ga je nu helemaal tintelen? Want dat gevoel krijg je gegarandeerd. Zeker nu we met angst en beven naar het succes van Donald Trump kijken.

Obama in 2008, Fire up! Ready to go! (Roep dit vijf keer heel hard voordat je gaat presenteren om jezelf op te warmen.)

Presentator en publiek delen een belang

Dat gevoel van samen op zoek zijn is essentieel. Zowel presentator als publiek zijn meestal op elkaar voorbereid als ze samen komenk. De presentatie is onderdeel van een conferentie over een domein dat een groep mensen interesseert. De presentator kan dus onderzoek doen naar de voorkennis en interesse van zijn toehoorders. Deze luisteraars kunnen vooraf een introductie op de presentatie lezen en een min of meer bewuste keuze maken om te gaan luisteren.

Het is aan de presentator om zo vroeg mogelijk in zijn presentatie de verwachting in te lossen dat zij en haar publiek geïnteresseerd zijn in een antwoord op dezelfde vraag. Wij zien dit als een kernvaardigheid van een goede presentator.

Het verschil tussen een matige en een aanstekelijke presentatie

Deze gezamenlijk ontdekte waarheid achter een boeiende presentatie was voor ons nieuw. Nu dit voor ons eenmaal zo helder is, zien we deze congruentie direct in een goede presentatie en missen we het ook meteen in een presentatie die niet aankomt. Let maar eens op als je binnenkort naar een presentatie kijkt. Je bent geboeid als je moeiteloos kunt doorvertellen wat het antwoord is van de centrale vraag van de presentator en waarom dat belangrijk is. De presentator is er daarin geslaagd doordat zijn expressie en zijn beelden samen vielen in elke stap van zijn verhaal.

Beter presenteren door persoonlijke coaching bij het oefenen

Hoe dragen we deze expertise over, zodat professionals die beter willen leren presenteren het zelf kunnen toepassen?

Amanda Palmer in 2013, The Art of Asking, 7,769,466 views na uren en uren oefenen en feedback bespreken

Goed presenteren leer je door heel veel te oefenen. Lees de blog van Amanda Palmer er maar op na. Zij stal de show op TED in 2013. In de vier maanden voorafgaand aan de Ted conferentie heeft ze haar presentatie tientallen keren geoefend, voor de spiegel in haar eentje, maar ook voor allerlei verschillende groepjes luisteraars die haar hielpen om haar 12 minuten op het podium onvergetelijk te maken. De feedback op die specifieke presentatie heeft haar succes gebracht, niet een presentatietraining van een dag bij een of ander opleidingsinstituut.

Eigen presentatie verbeteren

Daarom werken wij als presentatiecoaches ook altijd met de presentatie van de deelnemer. De uitgangssituatie is dat hij of zij heel binnenkort een boodschap heeft over te dragen die veel belang heeft, niet alleen voor haarzelf, maar ook voor haar publiek. In een oefensessie van 1 uur proberen wij niet onze eigen expertise over te dragen, maar zoeken we heel gericht naar de expertise van de presentator. Natuurlijk heeft zij kennis van haar onderwerp maar dat is niet het voornaamste. Zij is expert in haar eigen motivatie om een antwoord te delen met haar publiek. We noemen dit oplossingsgericht feedback geven.

Dat wil zeggen dat de oplossing om van een matige presentatie een goede te maken al in de deelnemer aanwezig is. Ons gesprek is erop gericht om die te vinden. Dankzij deze methode kunnen wij een deelnemer helpen om met een gerust hart het (virtuele) podium op te gaan. Het maakt daarbij niet uit of de presentator live voor publiek gaat staan of via een camera presenteert.

Waarom het werkt: zelf bepalen wat er beter wordt aan de presentatie

De kern is dat de deelnemer haar eigen leerproces stuurt. Aan het begin van de oefensessie verzamelen we de feiten die noodzakelijk zijn om gericht aan de presentatie te werken. Denk hierbij aan de lengte van de presentatie, kenmerken van het publiek, de zaal waarin, of de website waarop, gepresenteerd wordt en wat er voor en na de presentatie geprogrammeerd is. Daarna stappen we direct over op de motivatie van de deelnemer om te oefenen met haar presentatie. De centrale vraag die wij stellen is:

Wat zou het mooiste zijn om te bereiken, vandaag?

 

Opbouw van de online oefensessie

Dit startgesprek duurt niet langer dan nodig is om zeker te weten dat coach en deelnemer aan dezelfde vraag gaan werken.

Vervolgens nodigen we deelnemer uit om de eerste 5 minuten van haar presentatie te geven. We kijken naar de inleiding en het begin van het midden. Hierbij laat zij natuurlijk ook de slides zien die ze heeft voorbereid. Deze 5 minuten zijn genoeg om samen vast te stellen wat de centrale vraag is die in de presentatie beantwoord wordt en wat het belang daarvan is, voor de presentator en voor het publiek. Het tweede half uur van de sessie gebruiken we om de feedback te bespreken.

Online presentatie oefenen , presentatie oefenen met Skype, met Skype slides presenteren, efficiënt presentatie oefenen met SkypeTijdens de oefensessie presenteert de deelnemer haar slides

Wàt we aansnijden en hòe we dat verwoorden, wordt uiteraard helemaal bepaald door de verwachting die de deelnemer aan het begin heeft uitgesproken. Elke deelnemer heeft al presentatievaardigheid ontwikkeld waar zij op gaat verder bouwen. Het is een masterclass. Daarom benoemen we eerst wat ons aanspreekt. We bevestigen dus eerst wat al goed gaat. Altijd gaat het dan om de combinatie van inhoud, verhaalopbouw, expressie en beeld. Hoe is de motivatie van de presentator voor haar kernboodschap hoorbaar en zichtbaar? En, versterken de vier elementen van een goede presentatie elkaar?

Eigen bronnen voor beter presenteren aanboren

We vatten het gesprek samen in enkele concrete adviezen die in de vaak beperkte tijd die de deelnemer nog heeft uitvoerbaar zijn. We streven ernaar om tijd over te houden om nog een klein gedeelte van het begin van de presentatie te oefenen en daarin direct de adviezen toe te passen.

De deelnemer voelt zelf dat het werkt. Onze ervaring is dat onze deelnemers dan de sessie zo snel mogelijk willen afsluiten om verder te kunnen werken aan de presentatie. Toch vragen we dan nog even geduld om samen te controleren of de deelnemer met de sessie heeft bereikt waar zij op hoopte.

Dat klinkt eenvoudig hè? Dat is het ook. Maar alleen na heel lange oefenen in de vaardigheid van oplossingsgerichte feedback geven.

Volledig online oefenen met presenteren

Onze werkwijze is volledig online. Dat is natuurlijk ook oplossingsgericht. We hebben gemerkt dat het resultaat van onze sessies minstens even goed is, als we online werken via Skype. Bovendien valt deze ‘cameravoering’, waarin de presentator alleen met haar bovenlijf in beeld is, vaak samen met de manier waarop haar publiek haar ziet. Denk aan een webcollege dat op video wordt opgenomen, korte presentaties als onderdeel van een e-learningmodule of een filmpje waarin een sollicitant zich aan een werkgever presenteert. Niemand hoeft te reizen. Het is makkelijk op korte termijn in te plannen op een tijdstip dat de deelnemer goed uitkomt. We nemen de hele sessie op zodat de deelnemer zichzelf nog eens kan terugzien en op de feedback kan kauwen.

Wat is de beste methode om beter te leren presenteren?

Een online oefensessie, met een presentatie die voor de deelnemer echt heel belangrijk is,waarin we de innerlijke motivatie vinden en die gepland is vlak voordat zij het podium op moet, is de beste methode om beter te leren presenteren. Net als Sara oefen je met een boodschap die er voor jou écht toe doet. Dat het werkt, ontdek je zelf als je een oefensessie boekt bij generale.nu.

Wij zijn Kristin Dekkers, Quirine Melssen en Isabelle Langeveld.