7 Tips om de aandacht vast te houden in een webinar (Terugblik webinar Moodle proeven)

Tijdens mijn 6-weekse verblijf op Kreta heb ik voor het eerst een webinar ontwikkeld en gegeven. Met opzet heb ik dit vanuit het buitenland gedaan. Ik wilde ervaren hoe deze vorm van online leren begeleiden werkt. Kan ik hiermee vaker een tijd vanuit het buitenland werken en toch mijn deskundigheid inzetten voor klanten en lerenden, verspreid over de wereld? Think big!

Ik ben heel enthousiast over deze vorm van leren in een snelkookpan; voor mij en voor de deelnemers. Wil je ook webinars gaan geven, leer dan met me mee (zoals ik eerder beloofd heb). Na lezing van mijn verhaal weet je beter waar je aan begint. Heb je veel ervaring met “gewone” workshops? Veel lijkt hetzelfde maar je moet er echt een paar tanden bij zetten om de aandacht an deelnemers vast te houden. Aan het eind vat ik samen met De 7 Tips.

Een webinar met AdobeConnect

podsmetbijschrift.001

Klik om screenshot in volledig scherm te zien

De meesten van jullie hebben wel eens een webinar gevolgd, maar misschien niet in AdobeConnect (AC). Ik heb voor deze software gekozen vanwege de uitgebreide mogelijkheden om een webinar vorm te geven. Je kunt verschillende lay-outs klaar zetten met “pods”. Je ziet ze in de afbeelding hiernaast. Dit zijn vensters waarin je af te spelen media of interactievormen als een poll, chat, shared whiteboard of break-out rooms klaar zet. Van te voren kun je de pods groter/kleiner maken en het scherm mooi indelen. Tijdens het geven van je webinar kun je overschakelen van de ene naar de andere lay-out. Zie het als een online, interactief werkboek.

AC staat ook bekend om goede weergave van video en audio. Zelfs als mensen door elkaar praten, blijf je elkaar horen.

Ook fijn: het webinar opent direct in de browser, zonder specifieke software te downloaden. Deelnemers hebben genoeg aan een linkje.

Tijdens het webinar heb je je handen vol:

  • de slides of andere media tonen
  • de microfoons en webcams van deelnemers aan- of uitzetten
  • schakelen tussen lay-outs
  • pods, bijvoorbeeld met een poll, openen en sluiten.

Klinkt stressvol? Valt mee. Bij het eerste webinar was ik nog blij met de hulp van collega Kristin Dekkers bij het schakelen, maar halverwege de tweede sessie kon ik het multitasken al zelf. Maar daar ging wel een heel intensieve voorbereiding aan vooraf.

Multitasken moet je kunnen!

Stel je de workshop voor die je het laatst hebt gegeven. Je start een gesprek, geeft wat uitleg bij slides en een opdracht om in een groepje eea op een flap te zetten. Hetzelfde doe je  in een webinar, maar dan allemaal tegelijk. Het is de chat jouw extra tandjes erbij vraagt, want die staat de hele tijd open en “ze praten er doorheen” met hun tekstberichtjes.

Je hebt meer interactiekanalen tot je beschikking dan alleen de chat: audio en video. In een kleine groep kun je ervoor kiezen om de microfoons open te houden. Deelnemers vinden het fijn om actief deel te kunnen nemen en hun stem te laten horen op het moment dat ze daar behoefte aan hebben. Natuurlijk regisseer je dat als presentator (zie verder). Toch staan je zintuigen wijd open en beslis je in een split second wat je doet met de input. Het geeft mij een kick. Maar dit lukt alleen als je heel goed in de kern van je verhaal zit!

Hou je werkgeheugen vrij voor interactie en techniek

Mijn tip is om je heel goed voor te bereiden en een gedetailleerd draaiboek op te stellen.

Klik voor volledig scherm

Klik voor volledig scherm

Je ziet hier een fragment. Ik heb bij elke slide letterlijk uitgeschreven wat ik ga zeggen. De interactiemomenten heb ik oranje gemarkeerd. Als daar een lay-outwissel bij nodig was heb ik die aangegeven voor Krsitin. Dat ik de tekst vrijwel uit mijn hoofd had geleerd, gaf me veel vrijheid om mijn aandacht te richten op de reacties van deelnemers en op de knoppen.

Ik was hyper geconcentreerd. Dat is een uur lang goed vol te houden. In een workshop die al gauw een dagdeel kost, is het moeilijker om zo scherp te blijven. Ik weet zeker dat ik in zo’n webinar van een uur met een hoge intensiteit mijn deelnemers net zoveel kan laten leren als in een workshop van drie uur.

En die techniek, dat is echt een kwestie van oefenen. Dat kan ook zonder deelnemers. Doe een complete doorloop, liefst met een ervaren webinarpresentator. Deel het draaiboek met deze coach en vraag om tips die het je makkelijker maken. Uiteindelijk zijn het handelingen die makkelijk te automatiseren zijn door veel doen, net als schakelen in de auto.

Wat doe je met interactiekanalen: video, audio, chat

Welk beeld heb je van een webinar? Is het een presentatie die iemand ergens achter zijn bureau aan het geven is en dat jij dan meekijkt? Als daar geen interactie met de presentator of met de andere deelnemers onderling bij mogelijk is, waarom zou je daar dan een tijdstip in je agenda voor reserveren? Dan kun je net zo goed een video kijken op een moment dat jou uitkomt. Dat is voor de presentator ook veel makkelijker. Voor presentator en deelnemers wordt een webinar pas echt waardevol als er goed gedoseerde en gefocuste interactie is.

Iedereen op het podium!

Veel leerprocessen, vooral als het gaat om attitude en vaardigheden, komen pas op gang als het in een sociale context gebeurt. Laat je deelnemers daarom echt aanwezig zijn, al zitten ze alleen achter hun bureau. Ik werk met een verhouding van 50 zelf praten/50 interactie begeleiden.

Video

Je kunt zelf natuurlijk op video zichtbaar zijn, naast of boven je slides, maar je deelnemers kunnen zich ook laten zien. Dat is fijn aan het begin van je webinar. Even voorstellen verbetert de kwaliteit van de interactie. Je vergroot het scherm met de videopod, geeft de deelnemers het recht om hun webcam aan te zetten en vraagt hen om op “Start delen” te klikken.

videopods

Dit zijn niet mijn deelnemers…

Iedereen kan zich even voorstellen. De deelnemers hebben een gezicht bij de namen en stemmen. Op Kreta was mijn bandbreedte in ons eerste huis niet voldoende om iedereen in beeld te houden. De audio kwam vertraagd door. In het tweede huis ging het al stukken beter. Dus optimaliseer je internetverbinding, liefst geen wifi maar een vaste. Zet alles uit wat bandbreedte kan vragen.

In een kleine groep heeft discussiëren met iedereen op de webcam een groot voordeel. Je ziet wie er aan het praten is en zelfs wie op het punt staat iets te gaan zeggen. Men praat minder snel door elkaar heen. Overigens is het raadzaam tevoren te waarschuwen dat je mensen uitnodigt om hun webcam aan te zetten ivm opstelling van hun laptop en uiterlijke verzorging.

Audio

Audio gaat ook goed in een kleine groep. De eerste keer heb ik het vrij strak gehouden. Mensen konden altijd chatten, maar voor men de beurt mocht via de microfoon moest de hand worden opgestoken. Dan zette ik de microfoon open. Als iemand iets in de chat zei waar ik graag meer over wilde horen dan vroeg ik diegene om het even toe te lichten en zijn microfoon open te zetten. De tweede keer liet ik microfoons open staan en dan merk je dat de durfals hun airtime nemen. Dan is het opletten geblazen of men zich nog gelijk voelt qua aanwezigheid. Net als live kan een dialoog tussen twee deelnemers voor de hele groep boeiend zijn of irritant. In een webinar kan een deelnemer dan al heel snel afhaken en onzichtbaar voor de presentator alt-tabben naar de mail, of zij is assertief en roept in de chat dat ze verder wil.

Chat

Klik voor volledig scherm

Klik voor volledig scherm

Het mooie van de chat is dat iedereen zich tegelijk kan uiten, ook mensen die doorgaans niet heel graag het woord nemen. De tekstjes verschijnen om de beurt en soms moet je even wachten tot alle berichtje binnen zijn als iedereen tegelijk typt. Elke deelnemer kan zijn mening geven. In een live workshop duurt dat veel te lang.

Je kunt een Chatpod klaarzetten in een Lay-out naast een slide waar je over wilt praten, zoals in het voorbeeld links. De chatpod is hier lekker groot, zodat je alle bijdragen kunt overzien zonder scrollen.

Ook handig: je kan de chat opslaan en nasturen voor wie de parels eruit wil halen (of je doet dat gezamenlijk en bouwt daar online asynchroon weer op verder).

Wees logisch en consistent in je keuzes voor een kanaal

Ik zag laatst een webinar over het beter gebruiken van je stem. Men kon alleen antwoorden in de chat! Het was maar een kleine groep en dan verwacht je toch dat je iets kan zeggen. De ene keer stelde de presentator een vraag en dan moest je het antwoord voor jezelf houden en even later moest eenzelfde soort vraag wel in de chat beantwoord worden. Onervaren webinarontwikkelaars kunnen hun voordeel doen met coaching.

Verhoog het leereffect door de chat te verdiepen

In het begin had ik het gevoel dat ik zinloos aan het voorlezen was wat de deelnemers zelf ook konden lezen. Al heel snel kon ik schakelen naar waarde toevoegen als facilitator door meningen naast elkaar te zetten, verdieping te geven, misverstanden te corrigeren of door te vragen.

Kern van je verhaal als magnetische verdeelsleutel

Een voorwaarde om de input te verrijken is dat de kern van jouw verhaal glashelder is en dat je weet wat je deelnemers willen weten. Wat je boodschap versterkt, uitdaagt, vanuit een ander perspectief laat zien of mooi illustreert trek je aan als een magneet en stuur je met iets extra’s terug naar de mensen.

 

Deelnemers bespreken wat je met een wiki kan

Deelnemers bespreken wat je met een wiki kan

Het mooiste is als deelnemers elkaar gaan helpen (zie hiernaast). Bedwing de neiging  om voor te lezen. Het haalt het tempo eruit, terwijl het hoge tempo van een webinar juist zo’n voordeel is.

Aandacht besteden aan de chat, en zelfs je verhaal daarvoor onderbreken is een goede manier om aanwezigheid te bevestigen en input te waarderen. Als deelnemer vind je het fijn als jouw geniale gedachten door de presentator worden gebruikt. Slim omgaan met de chat en met polls  is trouwens echt iets om te oefenen met ervaren begeleiding, want ik zie nog teveel presentatoren alleen maar voorlezen zonder verrijking of met slecht getimede reacties die grillig overkomen.

Slides

In een webinar deel je media waar je samen naar kijkt. Karin Hornstra noemt dit heel mooi: “Samen naar de bioscoop gaan”. Hier komt een ander belangrijk verschil met een gewone workshop om de hoek kijken. Tenzij je alle deelnemers op de webcam hebt, zie je de ogen van je deelnemers niet en heb je geen idee waar hun aandacht op gericht is. In een leslokaal heb je wat grip op de visuele afleiding, maar als je kijkers thuis of op de werkplek zitten, gebeurt er van alles om hen heen. Kind komt thuis, kat valt van kast, collega wil iets vragen… De eisen aan je mediapresentatie zijn online veel hoger.

Verveling slaat snel toe dus pak en houd de aandacht met aantrekkelijke slides waarop je vrijwel alleen met (verrassend) beeld werkt. Ik durf geen frequentie te noemen die altijd opgaat, maar een minuut naar dezelfde slide is al behoorlijk lang.

Verzorg je slides. Je kijkers zitten er met hun neus bovenop, dus alles netjes recht uitlijnen, consequent zijn in lettergebruik (type en grootte).

Richt in je praatje de focus van je deelnemers op het plaatje. Verrassing is even leuk, maar daarna moet glashelder zijn waarom de deelnemer naar het beeld moet kijken. Vertel erbij en vertel niet na wat er op de slide staat. Als je die behoefte voelt, klopt je keuze niet.

Met goede slides heb je al de helft van je webinaraantrekkelijkheidsscore binnen. Ik heb al met al wel een uur of drie aan mijn slides gesleuteld. Hieronder zie je de mijne.

Techniek; test tevoren

In beide webinars was er even gedoe met de techniek. Een deelnemer kon ons niet horen, een ander kreeg zijn microfoon niet aan de praat. De meeste problemen waren snel opgelost. Voor andere deelnemers is het echter niet zo boeiend om naar dit soort dialogen “Heb je hierop geklikt? Wat zie je dan?” te luisteren. Het is heel fijn om een co-assistent te hebben die dit oplost buiten gehoor van de groep, zodat je zelf met het verhaal kunt beginnen.

Wat ons ook erg goed is bevallen is om deelnemers in het uur ervoor al even te laten inloggen en met hen te testen of alles werkt. Je kunt dan meteen even nader kennismaken en sfeer scheppen. Vanaf nu heb ik een checklist in mijn hoofd die ik afga als iemand een issue heeft.

Zelf een webinar houden?

jijeenwebinar.002

Neem contact op, dan informeer ik je over de mogelijkheden.

De kern van mijn verhaal

Nogal logisch dat je goed nadenkt over wat de kern nu eigenlijk is: met welke boodschap laat je mensen weer los. Mijn kern was:

Moodle is bij uitstek geschikt om sociaal leren te ondersteunen.

Bij het onderbouwen van die kern ben ik toch in een spagaat op twee sporen terecht gekomen. Al heb ik het doel bij twee deelnemers wel bereikt:

A Ik was een beetje sceptisch over Moodle, maar dat sceptische gevoel is na het volgen van de webinar een stuk minder geworden.

E Ik voel meer overtuiging voor het gebruiken van het platform en ben gaan nadenken over meer manieren om sociaal te leren.

Toch was een deel van de groep niet helemaal tevreden. Ik heb nagedacht over de oorzaken.

Doel als geïntroduceerd: Moodle proeven

Ik wilde experimenteren met een webinar met deelnemers die ook iets van mij verwachtten op te steken. Al bood ik het gratis aan, ik steel wel een uur van hun tijd. Ik heb een aanbod gedaan in de LosMakers LinkedIn-groep. Dat klonk nog een beetje losjes. Ik noemde het “Moodle proeven”. “Het zal vooral gaan over wat je nu didactisch aan mogelijkheden met Moodle hebt. Ik laat zien hoe je een cursus maakt met inhoud en leeractiviteiten in een blended didactisch scenario.” Tot mijn verrassing was er heel veel animo en had ik binnen twee weken twee groepen van 8 mensen.

Later bedacht: ideeën over sociaal leren met Moodle uitwisselen

Als preview voor de deelnemers en om mijn gedachten over doel en inhoud van het webinar te focussen heb ik dit blog met een vooruitblik geschreven.

Ik wist dat leden van de LosMakersgroep zowel nieuwsgierig zijn naar Moodle (open source software voor leeromgevingen) als naar sociaal leren. Daarom besloot ik deze twee interesses te combineren in een webinar waarin ik zowel een aantal functionaliteiten van Moodle toonde als een casus besprak over sociaal leren.

Diverse behoeftes en ervaring

Mijn deelnemers waren allemaal ervaren ontwerpers van onderwijs. Van hen kon ik zeker een mening over sociaal leren verwachten. Ik verheugde me al op het gesprek. Wat zij echter vewachtten was “meer over Moodle”. Maar wat ze wilden zien bleek heel gevarieerd te zijn. De ervaring met Moodle liep uiteen van nauwelijks gezien tot al behoorlijk veel mee gewerkt. En dan is het lastig om iedereen te bedienen. Daarom besloot ik de deelnemers samen de laatste afslag te kiezen.

Mee laten bepalen hoe de groep verder gaat

Voor het webinar had ik een uur gepland. Omdat ik het verschil in belangstelling wel voorvoelde heb ik op twee-derde, na een gezamenlijk blik op een cursus in Moodle en introductie van de casus, een poll gehouden onder de deelnemers met de vraag: hoe wil je de resterende 20 minuten besteden:

  1. een aantal leeractiviteiten in Moodle (Keuze, Wiki, Chat, Opdracht) meer in detail bekijken
  2. een nadere toelichting op het ontwerp horen
  3. direct bespreken hoe dit ontwerp in Moodle vorm zou kunnen krijgen

De eerste groep koos in meerderheid voor optie 3 en groep 2 koos half-om-half voor 1 en 3. De keuzes heb ik uiteraard gehonoreerd, maar de tijd voor 1 en 3 was natuurlijk wel gehalveerd.

Evaluaties gemengd in beantwoorde verwachtingen

Uit de evaluaties bleek dat wat ik in het webinar bood teveel was en tegelijk te weinig, ondanks het democratisch stemmen over de inhoud van het laatste deel. Wel was men erg blij met het meemaken van een webinar. Logisch, een opleidingsontwikkelaar moet zelf alle vormen van leren uitproberen! Ik citeer uit ingevulde evaluatieformulieren:

J wilde casus bespreken Door de voorbereiding heb ik al veel geleerd over de mogeljkheden van Moodle. Ik ga zeker nog zelf aan de slag om te kijken wat er “ontwerp-technisch” mogelijk is. Tijdens het webinar heb ik minder geleerd dan ik verwachtte. Ik had verwacht veel meer daadwerkelijk met een casus bezig te zijn. Nu was het meer een enquete over (sociaal) leren, waarin ik veel bevestiging van mening heb gezien. De uitleg over wat met Moodle mogelijk is, viel tegen.
Mogelijk waren mijn verwachtingen door de mate van voorbereiding te hoog gespannen.

I gaat meer met interactie in Moodle doen Ik vond het fijn dat er zoveel aandacht besteed werd aan de interactie. Hierdoor heb ik weer nieuwe inspiratie gekregen om nieuwe tools uit te gaan proberen. Ik had wel graag nog iets meer gezien over hoe je slim bepaalde functionaliteiten in kunt zetten en waar precies bepaalde knoppen zitten.

S heeft zin gekregen om Moodle te gaan proberen Ik had verwacht iets meer Moodle in actie te zien dan nu het geval was. Maar aan de andere kant leer ik zelf meestal het beste van zelf doen en ‘op mijn bek gaan’ of juist niet en dan goed nagaan wat ik heb gedaan en wat wel en niet goed was. Na de webinar ben ik zeker geprikkeld om Moodle een keer te gaan proberen!

T raadt aan het ingangsniveau beter aan te geven Ik vond het heel leuk om eens een webinar mee te maken en vond dat jullie dit goed hebben aangepakt. Als tip zou ik willen geven om goed aan te geven wat het ingangsniveau is. Als je namelijk al wat cursussen in Moodle hebt ontwikkeld, ben je vooral waarde aan het toevoegen, maar haal je er zelf minder uit. Al vond ik het wel interessant om meer met de blik van sociaal leren naar het geheel te kijken, in plaats van e-learning alleen.

Dus, het is zo’n open deur en toch moet je er steeds weer op gewezen worden: beperk je tot de kern en communiceer die helder van introductie tot en met afronding.

Dan nu de tips

de7tips.001

Je kunt de tips downloaden als pdf.

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>