http://extramsblog.files.wordpress.com/2011/01/oeruct_final1.jpg
De meeste mensen in het onderwijs zullen bij ‘OER’ denken aan Onderwijs en Examen Reglement. Vervang die associatie door Open Educational Resources. Op 25 november was ik op een heel interessant seminar van SURF over de vraag ‘Wat is het achterliggende business model voor een instelling voor hoger onderwijs om zijn digitale leermiddelen vrij beschikbaar te stellen?’
Een business model voor een uitgever
Ik ging erheen omdat ik eigenlijk een andere vraag heb: wat is voor een uitgever een interessant business model om zijn content deels open te stellen? Kan hij de dreiging van een markt waarin te dure studieboeken steeds minder gekocht worden, laat staan gelezen, afwenden door zijn content digitaal aan te bieden, voor import in een ELO. En zou het slim zijn om een deel ervan gratis ‘weg te geven’?
Docent wil flexibiliteit in contentgebruik
De aanleiding voor mij om hierin geïnteresseerd te raken, is mijn eigen ervaring als docent vaardigheden op een hogeschool. Ik kon geen boek vinden dat ik met heel mijn hart aan studenten wilde voorschrijven. In elke module merkte ik dat ik er maar een paar hoofdstukjes van kon gebruiken. Verder moest ik er zelf oefeningen bij bedenken, video’s bij zoeken of zelfs maken en mijn programma op maat maken voor deze groep. Studenten natuurlijk boos dat ze een duur boek moesten kopen dat ik niet helemaal gebruikte. Het boek voelde als een molensteen in mijn nek. Terwijl ik natuurlijk wel instructiemiddelen nodig had. Was er maar een database waar ik op onderwerp en op werkvorm in kon zoeken en dan zelf daarmee een pakketje samenstellen. Dat had me heerlijk geleken. Waarom bied een uitgever dit niet aan?
Met mijn verleden als uitgever, kan ik de weerstand die een uitgever hiertegen voelt wel voorspellen en ook wel begrijpen. Ik heb in 2004 al een onderzoek gedaan naar business modellen voor digitale content in opdracht van drie uitgevers. Ik geef het rapport Drie scenario’s voor een nieuw businessmodel
voor de verkoop van digitale content ten behoeve
van Elektronische Leeromgevingen hierbij vrij voor mensen die zich afvragen of ze van de uitkomsten iets in de praktijk terugzien. Ik ben toch met een plan op een uitgever afgestapt . Mijn toehoorders vonden het interessant, maar uiteindelijk toch ‘te digitaal’, ‘docenten kunnen niet omgaan met digitale leermiddelen’ en ‘commercieel niet haalbaar’. Misschien hebben ze gelijk, want de vraagkant is er misschien ook nog niet helemaal klaar voor.
Waar is het boek?
Uitgevers zijn echt verknocht aan het boek. Er moet een stapel papier in een winkel liggen waar een prijskaartje op zit en waar de student mee naar de kassa loopt. In het boek zit een code waarmee de student naar een site kan om een samenvatting te downloaden en wat interactieve toetsvragen. Meer is het meestal niet. Voor een theorievak als ‘Inleiding inkoopmanagement’ waar je studenten een mc-tentamen over geeft, na een serie slaapverwekkende hoorcolleges (of weblectures), is dat waarschijnlijk ook voldoende. Maar met eindtermen op het gebied van communiceren, samenwerken, onderzoeken, probleem oplossen, van die echte denk- en doe-competenties die je moet verkopen aan een klas met grote niveauverschillen, werkt dat gewoon niet. Ik wil studenten een leerarrangement op maat kunnen bieden waarmee ze deels zelfstandig kunnen oefenen waarna ze bij me komen voor een assessment. Daarvoor moet ik IN die content kunnen om te zoeken, selecteren, knippen, aanvullen en de volgorde veranderen.
Terug naar OER
‘Open’ betekent dat je deze leermiddelen kunt gebruiken zonder een eigenaar van de rechten een vergoeding te betalen. Het betekent ook – meestal – dat je de bron kunt bewerken, net als bij open source software. Maar dit hangt af van de soort licentie. De Creative Commons licenties bieden daarvoor verschillende mogelijkheden.
Een model voor een business model
Op het seminar stond het boek Business Model Generation centraal. Dit is een fantastisch boek dat je kan helpen om een model uit te werken waarin duidelijk wordt wat je erin stopt, met wie, tegen welke kosten, hoe je er waarde aan toevoegt en langs welke kanalen je opbrengsten kunt incasseren. Theo Huibers van Thaesis opende de dag met een heel inspirerende presentatie ‘Visie op de toekomst van het hoger onderwijs’ die elke uitgever moet zien. Theo benadrukte hoe belangrijk het is dat uitgevers niet blijven toekijken terwijl de instellingen zelf met OER aan de gang gaan. In het ideale business model zijn zij als partij nodig. Er zijn verschillende rollen aan hen toe te bedelen.
In De VS kan het al: geld verdienen met OER
Het was een heel volle dag. Voor mij was de belangrijkste opbrengst dat ik nu weet van het bestaan van FlatWorldKnowledge.
Lees vooral ook de tekst! Are you a hero?
Deze uitgeverij is een start-up van een stel jongens die hun werkgever Pearson Education als een soort Kodak die geen fotopapier meer kan slijten, zagen afglijden. Zij hebben een business model uitgedacht waarin een textbook online gratis te lezen is. Derivaten als een download voor een e-reader of een pdf om te printen kosten wel een klein bedrag. En belangrijker: de content is ook echt open. Ze hebben een platform ontwikkeld waarop je als docent de tekst kunt editen, er video’s tussen kunt stoppen of oefeningen, wat je maar wil. Daarmee komt het in de buurt van mijn gedroomde leermiddelencatalogus.
Op de Open Education Conference in Utah hield een van de founders een presentatie van hun model. Bekijk het verslag dat SURF heeft gemaakt en bekijk de video halverwege deze pagina. FWK verwacht gemiddeld net zoveel omzet te gaan maken als de traditionele uitgevers omdat de dinosaurussen met dure papieren tekstboeken alleen een omzetpiek hebben bij de 1e druk en een volgende druk maar tussendoor verkoopdalen beleven doordat studenten geen nieuw boek meer kopen maar 2ehands of lenen. FWK heeft een stabiele omzet.
UITGEVERS, KIJK DIE VIDEO!
Je hebt genoeg aan de eerste helft van de presentatie. Misschien ben jij wel de held die de impasse waar hogescholen en uitgevers in zitten als het gaat om (open) digitale content, gaat doorbreken.
Overigens zoek ik nog een partij die met mij een gezond business model voor mijn plan voor een digitale collectie leermiddelen voor vaardigheden wil uitdokteren en het aandurft om erin te investeren. ik heb zo’n idee dat ik niet bij een tradiotionele uitgever moet zijn…
Verder lezen?
Als je de video van FlatWorldKnowledge hebt bekeken en meer over OER wilt weten, bekijk dan de beschrijving van het SURF-seminar. Daar vind je links naar allerlei bronnen.
Wilfred Rubens was ook op het seminar. Hij heeft er inmiddels 3 posts over geschreven, de laatste: Reflectie op businessmodellen Open Educational Resources op zijn blog. Hij noemt onderaan twee modellen die volgens hem kansrijk zijn: freemium (vergelijkbaar met FlatWorldKnowledge) of split component (theorie is bijvoorbeeld gratis, betalen voor oefeningen of begeleiding).
Er is ook een Special Interest Group op LinkedIn.
Aanvulling: docent start vergelijkbare discussie op Marketingfacts
Piet van den Boer is coördinator van de minor Online marketing van Avans Hogeschool. Hij is natuurlijk helemaal doorkneed in online en social en ergert zich aan de studieboeken voor zijn vakgebied die al verouderd zijn als ze van de drukker komen. Waarom gaan uitgevers niet online? Lees meer: Digitalisering en de toekomst van lesmateriaal op een HBO instelling
