Op twee LinkedIn-groepen, Competentiegericht onderwijs en Platform Projectonderwijs, discussiëren docenten momenteel enthousiast over de vraag: ‘Hoe richt je projectonderwijs in?’ Die vraag valt natuurlijk in allerlei deelaspecten uiteen. Ik noem nu maar even twee hete hangijzers: structuur en beoordeling. In deze post presenteer ik hiervan twee mooie – gekregen – plaatjes. Ze komen van Joep Nellissen, docent Dier en zorg en Biologie aan MBO Helicon Nijmegen.
Structuur
Structuur is warm omdat we zoeken naar de juiste balans tussen zelf ontdekken en gestuurd worden. Die balans verschuift natuurlijk in de loop van de studiejaren. Aan het begin va de opleiding op mbo- of hbo-niveau wil je de studenten in elk geval een methode leren die hen helpt om uiteindelijk zelf structuur aan hun projecten te geven.
De kern van die methode is: eerst denken dan doen. Veel studenten doen liever dan denken, daarom hebben ze voor beroepsonderwijs gekozen. En denken is nog niet eens genoeg. Je moet ook nog van alles opzoeken en LEZEN. In het mbo is het nog een beetje lastiger dan in het hbo om de studenten eerst de Waarom en Wat-vragen te laten beantwoorden, dan de Hoe en Wie en dan pas te gaan uitvoeren.
Joep Nellissen, docent Dier en Zorg en Biologie van Helicon Nijmegen heeft met zijn collega’s een poster ontwikkeld om studententeams te helpen stap-voor-stap te werken.
Poster Projectfasen, klik om te vergroten
Ik word hier heel blij van. Het is projectmanagement in zijn simpelste vorm. Als ik docent was zou ik hem meteen ‘jatten’ en in alle lokalen en vergaderhokjes ophangen. Ben je consult aan het geven, dan hoef je maar te wijzen naar de poster en te vragen: ‘Waar zijn jullie nu?’ en ‘Wat ga je nu doen?’ Dit schema past bij elke projectmanagementtheorie. Misschien moet de projectleider van de Noord-Zuidlijn hem ook boven bureau hangen.
Je kunt natuurlijk nog wel discussiëren over de terminologie. Ik zou bij stap 1 kiezen voor Projectvoorstel, bij stap 2 voor Projectplan en bij stap 3 voor Planning. Maar het is natuurlijk maar net wat je gewend bent.
Ik zie zowel bij stap 2 als bij stap 3 staan dat Plan van Aanpak en Draaiboek samen ingeleverd moeten worden. Dat lijkt een beetje gek want het ‘Draaiboek’ wordt immers pas in stap 3 opgesteld. Juist nadat studenten geïnventariseerd hebben wat ze al weten en nog aan kennis, middelen en mensen nodig hebben, kunnen ze een draaiboek (of ‘activiteitenplanning’) gaan opstellen.
Om het voor beginnende studenten nog makkelijker te maken kun je hen een format voor het PvA meegeven waarin de onderwerpen en vragen vertaald zijn naar hoofdstuk- en paragraaftitels. Dan wordt het een invuloefening, maar dat maakt niet uit, zolang de inhoud die leerlingen erin zetten ‘eigen’ is.
Beoordeling
Dan de beoordeling. Dat kan gaan over de vraag hoe je punten toekent aan werk dat studenten als team inleveren. Ga je met een checklist werken waarbij het voldoen aan een criterium een bepaald aantal punten oplevert, misschien ook nog met een weging en ga je dat totaal dan weer delen om op een eindcijfer uit te komen? Gedoe! Dit kan makkelijk leiden tot langdurige onderhandelingen en gezever over een puntje meer of minder.
Ik denk dat je het meer holistisch moet bekijken. Als een product niet aan de ene eis voldoet, voldoet het vaak ook niet aan een andere. Denk aan een opleidingsontwerp. Heb je de doelgroepkenmerken niet goed onderzocht dan passen de gekozen werkvormen vaak ook niet. Spreek je producten met studenten door op de kwaliteitscriteria en gebruik je daarbij de stappen:
- Wijkt het product af van de gestelde criteria?
- Zo ja, wat zijn daarvan de gevolgen voor het gebruik door de doelgroep?
- Hoe belangrijk is het dus om dit onderdeel te verbeteren?
Dan kom je vanzelf op een uitkomst: goed, voldoende of nog onvoldoende. Met cijfers geven in projectonderwijs maak je de beoordeling alleen maar onnodig ingewikkeld.
Maar aan een procedure voor puntentoekenning gaat nog een heel andere discussie vooraf. Deze wordt helder met deze cartoon die Joep Nellissen heeft laten maken.
Behaviorisme versus constructivisme
Wie bepaalt wat de juiste oplossing is? Is de docent bereid om zich open te stellen voor de beelden die de studenten van het resultaat hebben? Is het product goed als het een brug is geworden, of als mensen op de goedkoopste en veiligste manier aan de overkant komen? Denkt de docent zelf mee vanuit de eisen of vergelijkt hij het werk van de studenten met zijn docentenhandleiding?
Beoordeling en de waarde van een diploma
Competentiegericht onderwijs of nieuw leren heeft al vanaf het begin onder vuur gelegen. Jammer genoeg wordt projectonderwijs hier negatief mee geassocieerd. Er ligt daarom een belangrijke opdracht bij ons aanhangers van PrO om hard te maken dat studenten in projectonderwijs weliswaar anders leren dan in traditionele onderwijsvormen maar wel veel dieper als we de beoordeling goed voor elkaar hebben op de gebieden:
- kwaliteit van het beroepsproduct
- verworven kennis en inzicht in de beroepstaak en onderliggende theorie
- toegepaste methodische werkprocessen
- samenwerking en communicatie om als team tot een gedeelde uitkomst te komen
Bereiken de studenten hierop een goed niveau, dan zijn ze een diploma waard. Praat hierover mee op het Platform Projectonderwijs.
